Meesterlijk spel van Michiel Borstlap

Michiel Borstlap is een Nederlandse pianist, componist en producer met een grote staat van dienst. Hij heeft een internationale reputatie opgebouwd als een virtuoze pianist die jazz mengt met klassieke en eigentijdse invloeden en wordt dan ook gerekend tot de grootste jazzpianisten. Zo heeft hij inmiddels al opgetreden in 82 verschillende landen. Ontving hij vele prijzen, waaronder die voor beste solist op het Europa Jazz Concours, de prestigieuze Thelonious Monk Composers Award (als eerste niet-Amerikaan), een Gouden Kalf en een Edison Award. Tevens is hij op dit moment genomineerd voor de Edison Publieksprijs 2017. Ook heeft Borstlap vele samenwerkingen gedaan met onder andere Herbie Hancock, Wayne Shorter, Gino Vannelli, Toots Thielemans, Trijntje Oosterhuis en het Scapino Ballet. Borstlap speelde in alle grote concertzalen van Nederland en sinds 1994 op alle edities van het North Sea Jazz Festival. Hij schreef zelfs een boek over zijn avonturen die bij beleefde tijdens het componeren en uitvoeren van zijn opera in Qatar.

Velvet
Zijn nieuwe album ‘Velvet’ kwam afgelopen maart uit en gaat over vriendschap en verlangen. De naam is afgeleid van ‘The Velvet Room’. Dat is zijn thuisstudio- en theater en het is waarschijnlijk de kleinste concertzaal in Nederland. Deze ruimte is omgetoverd naar een miniatuurversie van het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam en geeft ruimte aan 15-18 bezoekers. Met de nummers van het album ‘Velvet’ tourt hij het hele jaar al door het land. Dit theaterseizoen dan ook met de tour ‘Velvet 2’.

De soundcheck
Op zondagmiddag 29 oktober geeft Michel Borstlap zijn concert in een kleine, intieme theaterzaal in de ECI Cultuurfabriek in Roermond. Van tevoren mag ik al bij de soundcheck aanwezig zijn. In de foyer ontmoet ik een charismatische man, timide en bescheiden. Maar ook een man die over de nodige humor beschikt, blijkt later. Wanneer ik de theaterzaal binnen loop, staan er twee piano’s op het podium. Een mooie, zwarte en klassieke vleugel, zoals wellicht iedereen die wel kent. En een staande piano, een oude upright piano. Er zijn een aantal mannen druk in de weer met het licht en geluid. De lichten moeten op de juiste manier worden afgesteld en op het podium gericht zijn. Het geluid moet goed gecontroleerd worden, omdat tijdens het concert alles te horen is vanwege het rustige pianospel. De piano’s moeten goed gestemd worden. Er moet een juiste kruk of stoel gezocht worden, omdat de vleugel lager blijkt te zijn dan Borstlap gewend is. Zodra hij achter de piano’s gaat zitten en eenmaal begint met spelen, blijft hij maar spelen. Hij gaat zo op in de muziek, dat hij de wereld om zich heen even lijkt te vergeten. En datzelfde doe ik dan ook even vanuit de zaal, waarin ik als enige toeschouwer op dat moment mag zitten genieten. Maar ook de beamer en het videoscherm moeten in orde gemaakt worden. En praktische zaken zoals het poetsen van de vleugel, het vegen van de vloer, het klaarzetten van een merchandise tafel, het bespreken hoe laat de deuren open mogen en wat er met laatkomers moet gebeuren, horen erbij. Na ruim anderhalf uur is alles geregeld en kan er nog even pauze genomen worden totdat de show om 15:00 uur van start gaat.

Het optreden
Vanaf een loopbrug bovenin de gang, vanachter het glas, ziet Borstlap zijn publiek al wachtend voor de deur staan. Waarbij hij iedereen even enthousiast toezwaait en vervolgens zelf backstage gaat. Bij aanvang van de show vertelt Borstlap als eerste over zijn grote trots die er op het podium staat. Zijn oude upright piano uit het jaar 1912 waarop hij vroeger leerde spelen. Het was zijn eerste piano. “Het geluid dat erin zit, wil ik graag delen met het publiek.” Op het album ‘Velvet’ staan dan ook vijf nummers die zijn gecomponeerd op deze piano. Voordat hij echt kan starten met zijn show, moet hij nog even richting de coulissen. Onder luid gelach van het publiek. De achtergrondprojectie kan namelijk pas starten wanneer hij op de spatiebalk heeft gedrukt. Het eerste deel van de show speelt hij op deze oude piano. En het publiek geeft hem duidelijk gelijk. Het warme geluid is uniek en erg bijzonder te noemen, ook door de intieme klankkleur. Zelden heb ik toeschouwers zo rustig en stil gezien. Je kon gedurende de hele show letterlijk een speld horen vallen. Tijdens het tweede deel van de show speelt hij één blok op de vleugel en laat een aantal stukken van zijn vorige albums horen.

Borstlap speelt de nummers achter elkaar door. Op sommige momenten haalt hij enkele seconden zijn vingers van de toetsen en is er een stilte, waarnaar er voorzichtig applaus gegeven wordt. Nadat hij vertelt met welke nummers hij doorgaat, vervolgt hij zijn optreden meteen weer. Hij speelt ook twee stukken die opgedragen zijn aan mensen die in 2016 zijn vertrokken naar een andere plek in ons bestaan, zoals hij dat zelf noemt. Dit is onder andere ’Hallelujah’ van Leonard Cohen. Verder heeft hij een opdracht gekregen van Studio Sport voor een gala om samen met een paar andere muzikanten een stuk te doen voor Johan Cruijff. ‘Ode aan Johan in C’. Ook deze brengt hij vanmiddag ten gehore.

Naast het genieten van de muziek, is het ook mooi om te zien hoe Borstlap achter de piano zit. Hij geniet extra van het spelen op zijn oude piano. Dat doet hij met nog meer passie, emotie en overtuiging dan bij de vleugel. Hij kan erin wegdromen. Als hij zit te spelen denkt hij ook nog steeds ‘Wat gebeurt er allemaal?’ en wil hij alleen maar doorspelen. De manier waarop zijn handen over de toetsen glijden, zelfs dat gebeurt met gevoel. Zijn gezichtsuitdrukkingen vertellen verhalen. Soms met een kleine lach, soms heel gefocust of fronsend. Opvallend is dat Borstlap geen bladmuziek gebruikt, maar alles uit zijn hoofd speelt. Het geluid tussen de piano’s is een verschil van dag en nacht, dat hebben we zeker gehoord vanavond.

De summiere belichting met spots op zijn handen gericht en de achtergrondprojectie van Canale Giudecca in Venetië. Neutraal van kleur, mysterieus en de voorbijgaande personen, dieren en schepen zijn een prachtige toevoeging. Het leidt op geen enkele manier af, het is deel van de show, het hoort erbij.

Het was een zondagmiddag zoals die moet zijn. Mensen in de zaal benoemen het als rustmoment na een drukke week. En zo is het ook. We worden door Borstlap meegevoerd in zijn spel. Velen met de ogen gesloten en iedereen luisterend vanuit het hart. Het is iets dat je zelf moet meemaken, ervaren en vooral voelen.

Michiel Borstlap tourt tot en met 22 december door het hele land en geeft op 8 april 2018 zijn nog een ‘Velvet’ show in Paradiso, Amsterdam. Voor meer info en de gehele speellijst, kijk dan op www.michielborstlap.nl. Ook geeft hij tussendoor concerten in zijn eigen ‘Velvet Room’. Kijk hiervoor op www.velvetroom.nl .